Pa effeithiau eraill y gallwn i eu gweld oherwydd yr argyfwng costau byw?

Yn union fel y mae straen y pandemig wedi dechrau tawelu, rydym bellach yn wynebu’r argyfwng costau byw cynyddol sy’n plymio llawer i anhawster a gofid ariannol.

Mae argyfwng costau byw wedi gafael yn gadarn ar y DU wrth i filiau ynni godi’n sydyn ac aelwydydd yn cael trafferth gyda biliau sy’n cynyddu’n barhaus a phrisiau bwyd sy’n codi’n sydyn, wedi’u gwaethygu ymhellach gan y rhyfel yn yr Wcrain.

Darganfu’r Swyddfa Ystadegau Genedlaethol fod 77% o oedolion Prydain wedi nodi eu bod yn teimlo dan straen o ganlyniad i’r argyfwng costau byw. Mae’r duedd hon yn debygol o barhau yn enwedig yn ystod misoedd y gaeaf, pan allai rhai wynebu’r penderfyniad annirnadwy o ddewis rhwng gwresogi eu cartrefi neu fwyta.

Yn Cyngor Iechyd Meddwl ac Arian, rydym yn cydnabod nad yn unig y mae argyfwng costau byw yn effeithio ar gyllid pawb, ond hefyd ar eu hiechyd meddwl. Yma rydym yn egluro’r effeithiau canlyniadol y gallech eu profi oherwydd argyfwng costau byw, sut allwch chi lywio’r rhain a meithrin eich lles.

Cysylltiad Cymdeithasol Llai

Mae’r cynnydd mewn costau byw yn golygu na fydd gan lawer ohonom yr un faint o incwm gwario ag oedd gennym, gan fod cyflogau’n cael eu gwasgaru’n denau i dalu cost biliau cynyddol.

Efallai eich bod chi’n gwneud y penderfyniad i ganslo’ch aelodaeth o’r gampfa neu leihau mynd allan i ginio er mwyn cadw’ch arian arnofio.

O ganlyniad i wynebu caledi ariannol, efallai y byddwch chi’n teimlo bod yn rhaid i chi encilio o’ch bywyd cymdeithasol neu’n teimlo’n chwithig wrth ddweud wrth ffrindiau neu aelodau’r teulu nad oes gennych chi arian i’w wario ar weithgareddau cymdeithasol.

Fodd bynnag, mae wedi’i brofi bod ynysu ein hunain oddi wrth gwmni yn cael effaith niweidiol ar iechyd meddwl gydag 1 o bob 4 oedolyn yn y DU yn cyfaddef bod teimladau o unigrwydd yn gwneud iddynt deimlo’n bryderus neu’n bryderus.

Yn Cyngor Iechyd Meddwl ac Arian, rydym yn cydnabod bod ffyrdd o arbed costau i gynnal cysylltiadau cymdeithasol na fydd yn torri’r banc yn ystod yr argyfwng costau byw.

Perthnasau Cyfagos

Fel arfer nid yw perthnasoedd cyfagos yn gofyn i chi wario llawer o arian ar deithio.

Er enghraifft, gallech drefnu i gwrdd â’ch ffrind am dro yn eich parc lleol neu ymweld ag oriel gelf neu amgueddfa – gan fod llawer o atyniadau treftadaeth yn cynnig mynediad am ddim. Mae gweithgareddau fel y rhain yn rhad ac am ddim i’w mwynhau, byddant yn eich helpu i adael y tŷ a gallent dynnu eich meddwl oddi ar rai o’ch pryderon.

Ymunwch â Grwpiau Cymunedol Am Ddim

Mae yna lawer o grwpiau cymunedol sy’n rhad ac am ddim i ymuno â nhw, sy’n cynnig cefnogaeth, cwmni a sgiliau newydd.

Mae grwpiau cymunedol yn ffordd wych o gwrdd â phobl o’r un anian yn eich ardal leol eich hun sy’n rhannu diddordebau tebyg i chi. Bydd eich cyngor lleol yn gallu rhoi rhestr lawn o grwpiau cymunedol lleol i chi.

Gallai grwpiau cymunedol fod:

• Corau
• Clybiau celf
• Grwpiau crefft
• Grwpiau cerdded
• Cadwraethwyr

Rhaglenni Cymorth i Weithwyr

Os ydych chi’n gweithio, gwiriwch a yw’ch cyflogwr yn cynnig Rhaglen Cymorth i Weithwyr (EAP). Rhaglenni cymorth yn y gweithle yw’r rhain sy’n helpu gweithwyr sy’n wynebu unrhyw broblemau personol neu ofid a allai ymyrryd â’u perfformiad gwaith fel problemau iechyd meddwl neu bryderon ariannol.

Mae EAPs yno i gefnogi gweithwyr trwy gynnig asesiadau cyfrinachol yn ogystal â chwnsela tymor byr; gallant hefyd gyfeirio gweithwyr at gwnselydd neu adnoddau pellach.

Aflonyddwch Cwsg

Mae’n gyffredin yn ystod cyfnodau o straen y gallai eich cwsg gael ei amharu. Yn ystod yr argyfwng costau byw, efallai y byddwch yn canfod ei bod yn cymryd mwy o amser i chi fynd i gysgu yn y nos, bod ansawdd eich cwsg yn wael neu eich bod yn profi anhunedd.

Mae Iechyd Meddwl y DU wedi darganfod bod 25% o oedolion yn y DU yn dweud bod pryderon ariannol yn gyfrifol am effeithio’n negyddol ar eu cwsg.

Mae cwsg yn hanfodol i’n hiechyd cyffredinol a gall gael effaith negyddol arbennig ar ein hiechyd meddwl os nad ydym yn cael y 7-8 awr o gwsg a argymhellir bob nos.

Mae Iechyd Meddwl y DU wedi casglu rhestr o awgrymiadau i’ch helpu i gael noson dda o gwsg yn ogystal â theclyn olrhain cwsg y gellir ei lawrlwytho fel y gallwch fonitro’ch arferion cysgu ac olrhain unrhyw newidiadau.

Mae Rethink Mental Illness hefyd yn cynnig cyngor ar sut i wella cwsg yn ogystal ag amrywiaeth o apiau a gwefannau sy’n ddefnyddiol ar gyfer mynd i’r afael â chwsg gwael.

Fodd bynnag, os yw problemau cysgu yn parhau am fwy nag wythnos, dylech ffonio’ch meddyg teulu i drefnu apwyntiad i drafod eich pryderon. Yn dibynnu ar ddifrifoldeb eich problemau cysgu, efallai y bydd eich meddyg yn eich cyfeirio at therapydd ar gyfer CBT neu’n rhagnodi tabledi cysgu i chi i’w defnyddio yn y tymor byr. Dewch o hyd i ragor o wybodaeth am broblemau cysgu ar wefan y GIG .

Straen Perthynas

Yn aml, gall pryderon ariannol roi straen ar berthnasoedd, yn enwedig mewn cyfnodau o galedi ariannol fel yn ystod yr argyfwng costau byw. Efallai y byddwch yn canfod eich bod yn cael mwy o ddadleuon gyda’ch partner ynghylch ble y dylid gwario arian neu gyfyngu ar bryniannau byrbwyll.

Os ydych chi’n cael trafferth trafod pryderon ariannol a chyllidebu yn eich perthynas, mae’n bwysig gwybod nad ydych chi ar eich pen eich hun.

Mae’r cyfuniad o gost byw aelwydydd sy’n codi’n sydyn ynghyd â chwyddiant cynyddol tra bod cyflogau’n aros yn eu hunfan yn rhoi pwysau aruthrol ar aelwydydd a pherthnasoedd.

Mae Relate yn cynnig cyngor ar berthnasoedd gydag adran benodol sy’n ymroddedig i faterion ariannol, gan ddarparu canllawiau ar amrywiaeth o broblemau sy’n gysylltiedig ag arian. Mae rhai o’r meysydd a gwmpesir yn cynnwys sut i ddechrau siarad am arian yn ogystal â sut i fynd i’r afael â dyled fel cwpl.

Deiet Gwael

Mae’r argyfwng ynni a chost cynyddol prisiau bwyd gyda’i gilydd yn achosi caledi ariannol i lawer o deuluoedd.

Mae’r Sefydliad Bwyd wedi darganfod bod cynnydd o 57% wedi bod yn nifer y cartrefi sy’n lleihau eu bwyd neu’n colli allan ar brydau bwyd.

Gall straen achosi inni golli ein harchwaeth neu orfwyta. Efallai y byddwch chi’n teimlo nad oes gennych chi amser i baratoi prydau ffres neu’n canfod bod bwyd iach yn costio mwy o arian na phrydau parod.

Mae diet da yn hanfodol i sicrhau ein bod yn cael y maetholion cywir i ofalu am ein hiechyd ac osgoi clefydau sy’n gysylltiedig â diet fel gordewdra.

Mae bwyta’n iach yn bosibl tra ar gyllideb dynn ac mae yna lawer o ryseitiau ar gael i’ch helpu i roi ysbrydoliaeth i chi o ran cynllunio prydau bwyd. Mae gan wefan BBC Good Food ddetholiad eang o seigiau iach i’ch ysbrydoli drwy gydol y flwyddyn.

Jack Monroe

Mae’r ymgyrchydd gwrth-dlodi ac awdur bwyd Jack Monroe wedi bod yn ymgyrchu’n ddiflino i’r Swyddfa Ystadegau Gwladol i archfarchnadoedd gyflwyno llinellau bwyd sylfaenol yng ngoleuni argyfwng costau byw.

Mae profiad Monroe o oroesi ar fanciau bwyd wedi eu harwain i rannu prydau bwyd fforddiadwy yn eu llyfr ‘Cooking on a Bootstrap’. Mae Monroe wedi rhoi tystiolaeth i ymholiadau seneddol ac wedi cael ei hymgynghori ar y Cynllun Bwyd Ysgol a’r Strategaeth Fwyd Genedlaethol.

Banciau Bwyd

Mae’r defnydd o fanciau bwyd wedi cynyddu’n aruthrol dros y blynyddoedd diwethaf gyda miloedd mwy o aelwydydd yn ddibynnol ar fanciau bwyd drwy gydol yr argyfwng costau byw.

Mewn llawer o achosion, mae gan rai o’r teuluoedd sy’n defnyddio banciau bwyd y ddau riant mewn cyflogaeth â thâl. Mae hyn yn pwysleisio bod prisiau bwyd cynyddol hefyd yn taro teuluoedd nad ydynt erioed wedi defnyddio banc bwyd o’r blaen.

Mae Ymddiriedolaeth Trussell wedi gweld cynnydd o 81% yn nifer y bobl sy’n defnyddio banciau bwyd yn ystod yr argyfwng costau byw.

Er bod teuluoedd yn ddiolchgar am y gefnogaeth y mae banciau bwyd yn ei chynnig, mae llawer yn teimlo embaras neu gywilydd wrth ddefnyddio banciau bwyd. Fodd bynnag, mae banciau bwyd yno i helpu unigolion a theuluoedd ar draws pob cefndir yn ystod cyfnodau o anhawster ariannol.

Yn ogystal â darparu bwyd, mae gwirfoddolwyr yn cynnig cefnogaeth a sicrwydd di-farn i ddefnyddwyr, sef yr hyn sydd ei angen ar lawer o deuluoedd yn ystod yr amser anodd hwn.

Cegin Gymunedol

Mae Ceginau Cymunedol yn ffyrdd ardderchog i unigolion ddysgu sut i goginio seigiau cost-gyfeillgar mewn amgylchedd cefnogol.

Mae gan y rhan fwyaf o gymunedau lleol gegin gymunedol sy’n dysgu sgiliau coginio, awgrymiadau cyllidebu a sut i ddarllen labeli maeth ar fwyd i unigolion. Maent hefyd yn helpu i wella cysylltiadau cymdeithasol ac ymladd yn erbyn unigedd wrth iddynt ddod ag unigolion ynghyd sydd â diddordeb cyffredin mewn bod eisiau dysgu sgiliau newydd i wella eu hunain a’u teuluoedd. Gallech ymholi yn eich Cyngor lleol neu’r Swyddfa Cynghori ar Bopeth agosaf am ragor o wybodaeth am geginau cymunedol yn eich ardal chi.