Beth yw Dirprwy a benodwyd gan y Llys Gwarchod?

Os nad oes gan rywun y gallu i wneud penderfyniadau ariannol, gall person arall, fel arfer gofalwr, ffrind agos neu berthynas, wneud cais i’r Llys Gwarchod i ddod yn Ddirprwy iddynt. Byddai hyn yn rhoi’r awdurdod i chi wneud penderfyniadau ar ran eich perthynas. Rhaid i chi fod yn 18 oed o leiaf i gael eich penodi’n Ddirprwy. Gofynnir i chi a ydych erioed wedi cael eich gwneud yn fethdalwr neu a oes unrhyw ddyfarniadau llys yn ymwneud â dyled wedi’u gwneud yn eich erbyn. Os ydych chi, gall hyn effeithio ar eich cais.

Gall y Llys a’r Dirprwy wneud penderfyniadau ynghylch eiddo, cyllid, iechyd a lles personol y person. Gall y Llys benodi dau neu fwy o Ddirprwyon i weithredu. Gelwir y person y mae’r dirprwy’n gweithredu ar ei ran yn rhoddwr.

Ffioedd a allai fod yn berthnasol

Mae ffi i’w thalu i wneud cais i ddod yn ddirprwy, gan gynnwys ffioedd pellach am asesiad os ydych chi’n ddirprwy newydd. Efallai y bydd costau ychwanegol i’w talu os yw’r llys yn penderfynu bod angen gwrandawiad neu fod angen eich goruchwylio.

Os ydych chi’n derbyn budd-daliadau penodol neu ar incwm isel, efallai y byddwch chi wedi’ch eithrio rhag talu’r ffi neu efallai mai dim ond rhan o’r ffi y bydd yn rhaid i chi ei thalu. Mae hefyd yn bosibl gofyn i’r llys beidio â chodi’r ffi os byddai ei thalu yn achosi caledi ariannol i chi.

Gallwch ddod o hyd i ragor o wybodaeth am y ffioedd sy’n gysylltiedig â dod yn ddirprwy.

Amddiffyniad i’r rhoddwr

Gall y llys ofyn i’r dirprwy ddarparu gwarant i dalu am unrhyw golled o ganlyniad i ymddygiad y dirprwy wrth gyflawni ei rôl. Fel arfer, bydd y gwarant hon ar ffurf bond gwarant sy’n fath o bolisi yswiriant. Bydd hyn yn amddiffyn y rhoddwr rhag unrhyw golled sy’n deillio o ymddygiad esgeulus neu anghyfrifol dirprwy. Bydd yr yswiriwr yn talu am unrhyw golled i’r rhoddwr ac yna’n ceisio adennill y golled gan y dirprwy.

I wneud cais i fod yn ddirprwy bydd yn rhaid i chi lenwi ffurflen gais a’i hanfon i’r Llys. Mae yna ffurflen hefyd y mae’n rhaid i weithiwr meddygol proffesiynol ei llenwi ar ôl asesu gallu eich perthynas mewn perthynas â’r penderfyniad penodol.

Mae nifer o ffurflenni y gallai fod yn rhaid i chi eu llenwi yn dibynnu a ydych chi’n gwneud cais i wneud penderfyniadau sy’n ymwneud ag eiddo a chyllid neu iechyd a lles personol ac a oes angen caniatâd y llys arnoch ai peidio. Dysgwch ragor o wybodaeth am y ffurflenni hyn.

Cysylltwch â’r Llys Gwarchod

Gallwch hefyd gysylltu â llinell ymholiadau’r Llys Gwarchod ar 0300 456 4600 a gofyn am anfon y ffurflenni atoch. Mae canllaw defnyddiol ar wneud cais i’r Llys Gwarchod o’r enw’r COPFAQ .

Unwaith y bydd y llys wedi derbyn eich cais, dylent ymateb o fewn 14 diwrnod, cyn belled nad oes unrhyw broblemau gyda’r ffurflen gais a’ch bod wedi dweud wrth bawb sy’n ymwneud â’r cais. Fel arfer, mae’r penderfyniad terfynol yn cymryd rhwng 8 a 14 wythnos o wneud eich cais, cyn belled nad oes neb yn gwrthwynebu.

Os bydd rhywun yn gwrthwynebu, efallai y bydd angen cynnal gwrandawiad, y mae ffi yn daladwy amdano.

Gwneud cais brys

Mae’n bosibl gwneud cais brys, er enghraifft, os yw gwerthiant tŷ yn mynd rhagddo ac mae risg y gallai eich perthynas golli’r prynwr, neu os oes angen rhyddhau arian i dalu am ofal critigol neu gynnal a chadw. I wneud eich cais brys, mae adran o fewn y ffurflen gais rydych chi’n ei defnyddio i esbonio bod rhywbeth yn frys.

Mae darparu tystiolaeth yn bwysig, fel bil heb ei dalu i’r Llys Gwarchod, yn ogystal â rhoi manylion y cyfrif banc iddyn nhw ar gyfer unrhyw daliad y gallai fod angen ei wneud.

Mewn argyfyngau go iawn, fel y risg y bydd rhywun yn cael ei symud o ble maen nhw’n byw, mae’n bosibl siarad â Swyddog Busnes Brys drwy ffonio 0207 421 8824. Ar gyfer argyfyngau yn unig y mae’r rhif ffôn hwn. Ar gyfer ymholiadau cyffredinol, dylech gysylltu â’r Llys Gwarchod ar 0300 456 4600 .

Beth allwch chi ei wneud os ydych chi’n ddirprwy

Os bydd y Llys yn eich gwneud yn ddirprwy, bydd yn nodi’n union pa benderfyniadau y gallwch eu gwneud. Er enghraifft, gallech gael eich awdurdodi i dynnu arian o gyfrif banc eich perthynas er mwyn talu am nwyddau a gwasanaethau hanfodol, neu gallech gael eich awdurdodi i wneud penderfyniadau ynghylch gwerthu cartref eich perthynas. Rhaid i chi bob amser weithredu er budd gorau eich perthynas wrth wneud y penderfyniadau. Rhaid i chi hefyd ddilyn y canllawiau yng Nghod Ymarfer Deddf Galluedd Meddyliol 2005 .

Os ydych chi’n ddirprwy ac angen delio â banc neu gymdeithas adeiladu eich perthynas, bydd angen i’r banc weld prawf o’ch swydd ac mae’n debygol y byddant hefyd yn gofyn am brawf adnabod, fel pasbort neu drwydded yrru a phrawf o gyfeiriad hefyd.

Os ydych chi’n credu ar unrhyw adeg bod eich perthynas mewn sefyllfa i ddelio â’i faterion ei hun eto, rhaid i chi hysbysu’r Llys Gwarchod. Os yw’r Llys yn hapus bod eich perthynas wedi adennill ei allu, yna bydd eich penodiad fel Dirprwy yn dod i ben.