Tystysgrifau eithriad

Gall rhai grwpiau o bobl wneud cais am dystysgrifau eithrio sy’n rhoi hawl iddynt gael presgripsiynau GIG am ddim.

Pa fathau o dystysgrifau eithrio y gallwch wneud cais amdanynt?

Tystysgrifau Esemptiad Mamolaeth

Os ydych chi’n feichiog neu wedi cael babi yn ystod y 12 mis diwethaf, yna gallwch wneud cais am dystysgrif eithrio mamolaeth. Gallwch wneud cais drwy siarad â’ch meddyg, bydwraig, neu ymwelydd iechyd.

Tystysgrifau Esemptiad Credyd Treth

Os yw incwm y teulu a ddefnyddir i gyfrifo eich credydau treth yn £15,276 neu lai ac rydych chi’n derbyn naill ai:

• Credyd Treth Plant
• Credyd Treth Gwaith a Chredyd Treth Plant yn cael eu talu gyda’i gilydd, neu
• Credyd Treth Gwaith gan gynnwys elfen anabledd

Nid oes rhaid i chi wneud cais am y dystysgrif eithrio hon. Os ydych chi’n bodloni’r amodau, bydd Cyllid a Thollau EM yn hysbysu’r GIG a bydd tystysgrif eithrio credyd treth y GIG yn cael ei hanfon atoch yn awtomatig.

Mae tystysgrifau’n ddilys am saith mis ac os ydych chi’n dal yn gymwys, anfonir tystysgrif newydd atoch cyn i’ch un gyfredol ddod i ben.

Tystysgrifau Esemptiad Meddygol

Gall pobl â chyflyrau meddygol penodol wneud cais am dystysgrif eithriad meddygol. Mae’r dystysgrif yn golygu y bydd pob meddyginiaeth a gewch ar bresgripsiwn yn rhad ac am ddim wedyn, beth bynnag y bônt ar ei gyfer. Os oes gennych hawl i dystysgrif oherwydd eich cyflwr meddygol, bydd eich meddyg yn rhoi ffurflen gais i chi ond gallwch hefyd ofyn iddynt wirio.

Tystysgrif Esemptiad Pensiwn Rhyfel

Os ydych chi’n derbyn pensiwn rhyfel ac yn iau na 60 oed, yna gallwch wneud cais am dystysgrif eithrio pensiwn rhyfel. Bydd y dystysgrif hon yn rhoi hawl i chi gael presgripsiynau am ddim sydd ar gyfer eich anabledd cydnabyddedig yn unig. I wneud cais am y dystysgrif, mae angen i chi ffonio’r Llinell gymorth Cyn-filwyr y DU ar 0808 191 4218 .

Adran 117 Gofal Ôl-ddigwyddiad

Os ydych chi wedi bod yn yr ysbyty o dan adran 3, 37, 45A, 47 neu 48 o Ddeddf Iechyd Meddwl 1983 , mae gennych chi hawl i ôl-ofal adran 117. Mae adran 117 yn golygu y byddwch chi’n cael ôl-ofal am ddim pan fyddwch chi’n gadael yr ysbyty.

Ni chewch bresgripsiynau am ddim yn awtomatig. Bydd angen i chi siarad â’r person sy’n goruchwylio eich pecyn gofal. Dylent allu eich helpu i hawlio presgripsiynau am ddim ar gyfer unrhyw feddyginiaeth sy’n rhan o’ch ôl-ofal adran 117.

Cynllun Incwm Isel y GIG

Os ydych chi ar incwm isel Cynllun Incwm Isel y GIG gall eich helpu i dalu am eich costau presgripsiwn.

Mae faint o gymorth y mae gennych hawl iddo yn dibynnu ar incwm a gwariant eich cartref. Mae unrhyw gymorth y mae gennych hawl iddo hefyd ar gael i’ch partner, os oes gennych un.

Ni allwch gael cymorth os oes gennych chi neu’ch partner (neu’r ddau) fwy na:

• £16,000 mewn cynilion, buddsoddiadau neu eiddo (heb gynnwys y lle rydych chi’n byw)
• £23,250 mewn cynilion, buddsoddiadau neu eiddo os ydych chi’n byw’n barhaol mewn cartref gofal.

Mae unrhyw gymorth y mae gennych hawl iddo hefyd ar gael i’ch partner ac unrhyw bobl ifanc sy’n ddibynnol arnoch.

Yn dibynnu ar eich amgylchiadau, gallwch dderbyn cymorth llawn (tystysgrif HC2) neu gymorth rhannol (tystysgrif HC3).

Dysgwch fwy o wybodaeth ar wefan y GIG: https://www.nhs.uk/nhs-services/help-with-health-costs/nhs-low-income-scheme-lis/

I ofyn am ffurflen HC1 dros y ffôn, ffoniwch: 0300 123 0849 .

Credyd Cynhwysol

Gall y rheolau ynghylch Credyd Cynhwysol fod yn gymhleth. Os ydych chi’n hawlio Credyd Cynhwysol, mae eich hawl i bresgripsiynau GIG am ddim yn dibynnu ar eich enillion ar gyfer y cyfnod asesu diweddaraf. Mae’r “cyfnod asesu diweddaraf” yn golygu’r cyfnod asesu a ddaeth i ben yn union cyn y dyddiad rydych chi’n hawlio presgripsiynau GIG am ddim. Mae’n rhedeg am un mis calendr.

Mae gennych hawl os oedd eich enillion yn ystod y cyfnod hwnnw:

• £435 neu lai, neu
• £935 neu lai os yw eich Credyd Cynhwysol yn cynnwys elfen ar gyfer naill ai:
  • Plentyn
  • Gallu cyfyngedig i weithio.

Os ydych chi’n hawlio Credyd Cynhwysol fel cwpl, mae’r terfyn enillion yn berthnasol i’ch incwm ar y cyd chi a’ch partner.

Nid oes gan bob ffurflen bresgripsiwn flwch ticio ar y cefn ar gyfer Credyd Cynhwysol. Os felly, dylech dicio’r blwch ar gyfer Lwfans Ceisio Gwaith yn seiliedig ar incwm yn lle hynny.

Dylech chi gymryd eich hysbysiad dyfarniad Credyd Cynhwysol i brofi eich hawl.

Ad-daliadau

Os nad ydych chi’n siŵr a ydych chi’n bodloni’r meini prawf cymhwysedd, yna dylech chi dalu am eich presgripsiwn. Gallwch hawlio ad-daliad unwaith y byddwch chi’n gallu cadarnhau eich hawl.

Mae angen i chi:

• Gwnewch yn siŵr eich bod yn gofyn am dderbynebau ac yn eu cadw. Os ydych chi’n talu am bresgripsiwn, rhaid i chi gael ffurflen dderbynneb ac ad-daliad (FP57) ar yr adeg y byddwch chi’n talu, gan na fyddwch chi’n gallu cael un yn ddiweddarach.
• Gwnewch gais am ad-daliad o fewn tri mis i dalu’r tâl presgripsiwn.

Os gwnaethoch dalu am dystysgrif rhagdalu presgripsiwn (PPC) ac yn cael eich eithrio rhag talu am bresgripsiynau, efallai y byddwch yn gallu hawlio rhywfaint o’r holl arian yn ôl ar gyfer eich PPC. Fodd bynnag, nid yw hyn yn berthnasol i’r dystysgrif rhagdalu presgripsiwn Therapi Amnewid Hormonau (HRT PPC).

Cofiwch: Gwnewch gais am PPC newydd cyn iddo ddod i ben. Fel arall, bydd yn rhaid i chi dalu’r ffioedd presgripsiwn llawn unwaith y bydd yn dod i ben.

PWYSIG: Eich cyfrifoldeb chi yw gwirio eich hawl i gael presgripsiynau am ddim. Os ydych chi’n hawlio presgripsiynau am ddim nad oes gennych chi hawl iddynt, efallai y gofynnir i chi dalu dirwy o hyd at £100.

Os bydd eich tystysgrif eithriad meddygol yn dod i ben, gallwch wneud cais i’w hadnewyddu os ydych chi’n dal i fodloni’r meini prawf. Fodd bynnag, os byddwch chi’n parhau i’w defnyddio ar ôl y dyddiad dod i ben, gallech chi gael dirwy o hyd at £100.