Beth yw Credyd Cynhwysol?
Mae Credyd Cynhwysol (UC) yn fudd-dal sy’n seiliedig ar brawf modd i’ch helpu gyda’ch costau byw os ydych chi’n gweithio ac ar incwm isel, neu os ydych chi’n ddi-waith ar hyn o bryd.
A yw Credyd Cynhwysol yn cael ei effeithio gan Fil Diwygio Lles 2025?
Bydd newidiadau i Gredyd Cynhwysol yn 2026, yn unol â Bil Diwygio Lles 2025. Mae’r newidiadau hyn yn cynnwys:
- O fis Ebrill 2026 ymlaen, dim ond elfen iechyd o £50 yr wythnos (hanner y swm presennol) fydd gan hawlwyr newydd Credyd Cynhwysol nad ydynt yn addas i weithio.
- Ni fydd pobl o dan 22 oed yn gymwys ar gyfer elfen iechyd Credyd Cynhwysol
- Bydd cyfradd sylfaenol Credyd Cynhwysol yn codi i bawb, o tua £92 yr wythnos i £106 yr wythnos erbyn 2030.
Mae’r newidiadau hyn yn dal i fod yn peri pryder mawr, sy’n golygu y bydd llawer o bobl nad ydynt yn addas i weithio mewn sefyllfa waeth. Am ragor o wybodaeth, gallwch ddarllen ein blog ar Fil Diwygio Lles 2025 yma .
Mae Credyd Cynhwysol wedi disodli’r budd-daliadau etifeddol canlynol sy’n seiliedig ar brawf modd:
- Budd-dal Tai
- Cymorth Incwm
- Lwfans Ceisio Gwaith yn Seiliedig ar Incwm (JSA)
- Lwfans Cyflogaeth a Chymorth sy’n Gysylltiedig ag Incwm (ESA)
- Credyd Treth Plant
- Credyd Treth Gwaith
Gwahaniaethau ar draws y DU
Yn union yr un fath â Lloegr.
Mae Credyd Cynhwysol yr un fath ledled y DU ac mae ar wahân i’r budd-daliadau datganoledig neu’r budd-daliadau ychwanegol a gynigir gan Nawdd Cymdeithasol yr Alban.
Gelwir y gwahaniaethau canlynol ar gyfer Credyd Cynhwysol yr Alban yn ‘Dewisiadau Albanaidd’ a gall hawlwyr:
- dewis cael eich talu ddwywaith y mis (yn lle misol)
- gofyn am i’r elfen tai gael ei thalu’n uniongyrchol i’w landlord.
Mae budd-daliadau eraill wedi’u datganoli i’r Taliad Anabledd Oedolion (ADP).
Gweinyddir gan: Adran Gwaith a Phensiynau
Gwefan y llywodraeth: Nawdd Cymdeithasol yr Alban
Mae Gogledd Iwerddon yn defnyddio’r un system â Chymru a Lloegr ond mae’r gwahaniaethau canlynol:
- Taliadau bob pythefnos yw’r rhagosodiad, gallwch ofyn am rai bob mis os yw’n well gennych
- Elfen tai yn cael ei thalu’n uniongyrchol i’r landlord fel rhagosodiad, oni bai eich bod yn dewis peidio â gwneud hynny
- Mae apeliadau ac arweiniad drwy wasanaethau Gogledd Iwerddon.
Gweinyddir gan: Adran Cymunedau (DfC)
Gwefan y llywodraeth: NI Direct
Beth yw’r gwahaniaethau rhwng Credyd Cynhwysol a’r hen fudd-daliadau?
Mae budd-dal Credyd Cynhwysol yn gweithio’n wahanol i’r budd-daliadau etifeddol y maent yn eu disodli. Rydym wedi rhestru’r gwahaniaethau mwyaf arwyddocaol er mwyn i chi allu deall sut y gallai Credyd Cynhwysol effeithio arnoch chi:
- Gallwch dderbyn Credyd Cynhwysol os ydych chi naill ai’n ddi-waith neu’n gyflogedig.
- Gwneir un taliad yn fisol, yn hytrach nag yn wythnosol neu bob pythefnos.
- Bydd eich costau tai yn cael eu talu i’ch cyfrif fel rhan o’ch taliad Credyd Cynhwysol misol.
Sut mae Credyd Cynhwysol yn gweithio?
Taliad misol yw budd-dal Credyd Cynhwysol i helpu i dalu eich costau byw. Mae taliad Credyd Cynhwysol yn cynnwys lwfans safonol sylfaenol a thaliadau ychwanegol (a elwir yn elfennau) a all fod yn berthnasol i chi yn dibynnu ar eich amgylchiadau.
Efallai y byddwch yn gymwys i gael taliadau Credyd Cynhwysol ychwanegol os:
- Yn gweithio ar hyn o bryd ac yn talu am ofal plant.
- Angen help gyda’ch costau tai.
- Yn gyfrifol am un neu fwy o blant.
- Yn anabl neu â chyflwr iechyd corfforol neu feddyliol.
- Ydych chi’n gofalu am berson anabl, neu mae gennych chi blentyn anabl.
Os ydych chi’n byw gyda’ch partner ac mae’r ddau ohonoch chi’n gymwys i gael Credyd Cynhwysol, rhaid i chi wneud cais fel cwpl am gyfrif ar y cyd. Yna byddech chi’n derbyn eich Credyd Cynhwysol fel un taliad i un cyfrif banc.
Credyd Cynhwysol a rhent
Gall eich taliad Credyd Cynhwysol gynnwys help gyda’ch rhent, sy’n golygu y bydd angen i chi dalu’ch landlord, hyd yn oed os ydych chi’n byw mewn tai cymdeithasol, bob mis o’ch taliad Credyd Cynhwysol.
Os ydych chi mewn dyled neu’n cael trafferth rheoli’ch arian, gallwch ofyn i’r Adran Gwaith a Phensiynau dalu’ch rhent yn uniongyrchol i’r landlord o’ch taliad misol .
Credyd Cynhwysol a gwaith
Mae Credyd Cynhwysol yn caniatáu ichi weithio a dal i dderbyn y budd-dal – bydd hyn yn lleihau’n raddol po fwyaf y byddwch yn ei ennill neu’n cynyddu os byddwch yn ennill llai neu os daw eich swydd i ben.
Os ydych chi’n gweithio’n hunangyflogedig, gall unrhyw daliad Credyd Cynhwysol gael ei effeithio gan y swm y mae’r Adran Gwaith a Phensiynau yn disgwyl i chi ei ennill bob mis — gelwir hyn yn eich llawr incwm isafswm . Bydd eich anogwr gwaith yn eich hysbysu o’r swm hwn pan fyddwch chi’n dechrau eich hawliad.
Hawlio budd-daliadau eraill ar Gredyd Cynhwysol
Os ydych chi’n bodloni’r gofynion, gallwch chi hawlio Credyd Cynhwysol ochr yn ochr â’r budd-daliadau canlynol, ac ni fydd yn lleihau faint o Gredyd Cynhwysol rydych chi’n ei dderbyn.
- Gostyngiad treth y cyngor .
- Taliad Annibyniaeth Personol (PIP) : Os oes angen cymorth dyddiol arnoch oherwydd salwch hirdymor, anabledd, neu gyflwr iechyd meddwl.
- Lwfans Byw i’r Anabl (DLA) : Os ydych chi’n gyfrifol am blentyn anabl.
Os oes gennych chi ddigon o gyfraniadau yswiriant gwladol efallai y byddwch chi hefyd yn gallu hawlio’r budd-daliadau canlynol, ond bydd eich Credyd Cynhwysol yn cael ei leihau:
- Lwfans Ceisio Gwaith Arddull Newydd (JSA) : Os ydych chi’n ddi-waith.
- Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) yn Seiliedig ar Gyfraniadau ac Arddull Newydd : Os na allwch weithio oherwydd salwch corfforol neu feddyliol.
JSA yn seiliedig ar gyfraniadau
Ni allwch wneud hawliad newydd am JSA yn seiliedig ar gyfraniadau neu incwm mwyach. Os ydych eisoes yn derbyn JSA yn seiliedig ar gyfraniadau neu incwm, bydd eich taliadau’n parhau cyhyd â:
- Rydych chi’n dal yn gymwys a hyd nes y bydd eich hawliad yn dod i ben, neu
- Rydych chi wedi cael eich symud i Gredyd Cynhwysol (UC)
Efallai y byddwch yn gallu gwneud hawliad newydd am JSA Arddull Newydd ond dylech siarad â chynghorydd Lles a Budd-daliadau cyn gwneud cais. Gallwch hefyd ddefnyddio cyfrifiannell budd-daliadau i weld beth rydych yn gymwys i’w gael.
ESA yn Seiliedig ar Gyfraniadau ac Arddull Newydd
Mae ESA yn seiliedig ar gyfraniadau wedi cael ei ddisodli gan ESA Arddull Newydd. Maent bron yn union yr un fath, ond ni fyddwch yn gallu gwneud hawliad newydd am ESA yn seiliedig ar gyfraniadau.
Siaradwch â chynghorydd Lles a Budd-daliadau cyn i chi wneud cais am ESA Arddull Newydd.
