Beth yw’r Asesiad Gallu i Weithio?

Prawf a gyhoeddir gan yr Adran Gwaith a Phensiynau (DWP) yw’r Asesiad Gallu i Weithio (WCA). Mae’r WCA yn helpu’r DWP i benderfynu a yw:

1. Mae gennych ‘allu cyfyngedig i weithio’ (LCW)
   a/neu
2. Mae gennych ‘allu cyfyngedig ar gyfer gweithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith’ (LCWRA)

Beth yw gallu cyfyngedig i weithio (LCW)?

Mae hyn yn golygu bod eich cyflwr iechyd corfforol neu feddyliol yn ei gwneud hi’n anodd i chi wneud rhai mathau o waith neu’n eich gwneud chi’n analluog i weithio. Efallai y byddwch chi’n cael rhai budd-daliadau.

Beth yw gallu cyfyngedig ar gyfer gweithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith (LCWRA)?

Mae hyn yn golygu bod eich cyflwr iechyd corfforol neu feddyliol mor ddifrifol fel na ellir yn rhesymol ddisgwyl i chi weithio, ac ni ddisgwylir i chi wneud unrhyw weithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith. Mae gweithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith yn cynnwys mynychu cyfweliadau yn swyddfa’r Ganolfan Byd Gwaith, gwneud cais am swyddi, neu ailhyfforddi.

Pryd mae’n rhaid i mi gymryd y WCA?

Gofynnir i chi gymryd y WCA pan fyddwch chi’n derbyn neu’n gwneud cais am:

• Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA arddull newydd).
• Credyd Cynhwysol (UC) — mewn rhai achosion yn unig (e.e., ar sail feddygol).

Os yw eich iechyd meddwl yn eich gwneud chi’n rhy sâl i weithio, bydd yr Adran Gwaith a Phensiynau yn gwirio nad ydych chi’n ddigon da i weithio. Byddant yn gofyn am nodyn ffitrwydd gan eich meddyg sy’n cwmpasu o leiaf 13 wythnos. Yna byddant yn tybio bod gennych ‘allu cyfyngedig i weithio’ a byddant yn gofyn i chi gwblhau’r WCA i wirio hyn.

Mae’r WCA yn helpu’r Adran Gwaith a Phensiynau i benderfynu:

• P’un a ydych chi’n cael symiau ychwanegol o UC neu ESA.
• P’un a ydych chi’n cael credydau Yswiriant Gwladol (YG) yn seiliedig ar LCW.
• P’un a allwch chi barhau i gael yr elfen gweithgaredd sy’n gysylltiedig â gwaith o Fudd-dal Tai (HB) os ydych chi’n hawlydd HB presennol – gwneir y penderfyniad hwn gan eich Awdurdod Lleol a gall hefyd fod yn berthnasol i unrhyw elfen Cymorth Treth Gyngor (CTS) o HB

Beth sy’n digwydd os gofynnir i mi gwblhau WCA?

Bydd yr Adran Gwaith a Phensiynau yn gofyn i chi lenwi holiadur Gallu i Weithio. Byddwch yn cael ffurflen wahanol ar gyfer pob budd-dal rydych yn ei hawlio:

• Credyd Cynhwysol (UC) — ffurflen UC50
• Lwfans Cyflogaeth a Chymorth (ESA) — ffurflen ESA50

Darllenwch eich ffurflen yn ofalus ac atebwch mor fanwl â phosibl. Gallwch ofyn i ofalwr, ffrind, perthynas, neu weithiwr cymorth iechyd meddwl eich helpu.

Sgorio pwyntiau

Mae’r Adran Gwaith a Phensiynau yn dyfarnu pwyntiau ar gyfer pob rhan o’r holiadur Gallu i Weithio. I sgorio pwyntiau rhaid bod gennych gyflwr iechyd sy’n golygu na allwch weithio ac na allwch wneud gweithgareddau sy’n gysylltiedig â gwaith. Rhaid i chi sgorio 15 pwynt neu fwy ar draws yr holiadur Gallu i Weithio i ddangos bod gennych LCW. Mae’r gweithgareddau’n cwmpasu iechyd corfforol a meddyliol a gellir cyfuno’r pwyntiau o’r ddau.

I fod yn llwyddiannus yn eich WCA, mae angen i’ch cyflwr iechyd corfforol a/neu feddyliol effeithio arnoch chi 50% o’r amser. Byddwch yn cael eich asesu ynghylch a allwch chi gyflawni gweithgareddau penodol o fewn cyfnod rhesymol o amser.

Dysgwch sut i gwblhau’r holiadur Gallu i Weithio a sut i sgorio pwyntiau yn yr adran nesaf .