Beth yw pryder ariannol?

Mae pryder ariannol, neu bryder ariannol, yn deimlad o bryder am eich sefyllfa ariannol. Gall hyn gynnwys eich incwm, eich diogelwch swydd, eich dyledion, a’ch gallu i fforddio pethau hanfodol a phethau nad ydynt yn hanfodol.

Gall yr argyfwng costau byw wneud pryder ariannol yn fwy cyffredin oherwydd y pwysau ariannol cynyddol y mae pobl yn ei wynebu. Darganfu’r Swyddfa Ystadegau Genedlaethol fod 77% o oedolion Prydain wedi nodi eu bod yn teimlo dan straen o ganlyniad i’r argyfwng costau byw. Yn y cyfamser, pôl ym mis Tachwedd 2022 gan y Canfu Sefydliad Iechyd Meddwl fod un o bob deg (10%) o oedolion y DU yn teimlo’n anobeithiol ynglŷn â’u hamgylchiadau ariannol, bod mwy na thraean (34%) yn teimlo’n bryderus, a bod bron i dri o bob deg (29%) yn teimlo dan straen ynglŷn â’u harian.

Beth yw arwyddion pryder ariannol?

Er bod straen a phryder yn brofiadau cyffredin, gallant gyfyngu ar fywyd a gallant effeithio ar bron bob rhan o’n bywydau fel ein bywyd cartref, bywyd gwaith, a pherthnasoedd. Er bod pryder yn aml yn brofiad dros dro, gall pryder nad yw’n diflannu gael effaith negyddol ar eich lles a’ch iechyd meddwl. Mae ymchwil wedi dangos y gall pryderon ariannol fod yn gysylltiedig â chyflyrau iechyd meddwl fel iselder neu anhwylderau pryder felly mae’n bwysig cael mynediad at y gefnogaeth sydd ar gael i fynd i’r afael â’r ddau.

Gallwch ddysgu mwy am anhwylderau pryder ac iselder ar wefan Iechyd Meddwl y DU.

Nid yw pryder ariannol yn anhwylder pryder y gellir ei ddiagnosio, fodd bynnag, gall fod yn ffactor sy’n cyfrannu. Mae’r arwyddion y gallech fod yn profi pryder ariannol yn cynnwys:

• Myfyrio am eich sefyllfa ariannol waeth beth yw eich gallu i dalu biliau. Gall hyn amharu ar eich cwsg, neu dynnu eich sylw oddi wrth agweddau eraill ar eich bywyd.
• Ofn y gallai eich sefyllfa ariannol newid er gwaeth.
• Teimlo’n sâl neu’n rhewi wrth feddwl am wirio’ch cyfrif banc.
• Teimlad o ofn pan fyddwch chi’n derbyn bil ac yn osgoi ei agor neu ei ddarllen.
• Osgoi gwirio’ch cyfrif banc neu wirio’ch cyfrif banc dro ar ôl tro.
• Cymryd cysur o gronni, gorwario neu fod yn hynod gynnil.

Efallai y byddwch hefyd yn profi un neu fwy o symptomau cyffredinol pryder.

Beth yw achosion pryder ariannol?

Mae yna lawer o achosion posibl o bryder ariannol, er eu bod fel arfer yn gysylltiedig â phroblemau ariannol presennol neu hanes o ansicrwydd ynghylch cyllid. Gall hyn gynnwys:

• Tyfu i fyny mewn tlodi, neu mewn cartref lle’r oedd arian yn aml yn brin.
• Colli swydd yn sydyn, neu daliadau annisgwyl sydyn sy’n achosi aflonyddwch sylweddol.
• Cam-drin ariannol, gan gynnwys cael rhywun i reoli eich cyllid neu wneud hwyl am eich gallu i reoli cyllid.
• Incwm isel neu ansefydlog, fel byw o siec gyflog i siec gyflog neu “gontractau dim oriau”.
• Ansefydlogrwydd ariannol economaidd , fel chwyddiant, dirwasgiad ac argyfwng costau byw.
• Profiadau ariannol negyddol fel methdaliad, diswyddo, ysgariad (a all gael effaith ariannol sylweddol), busnes wedi methu, ac ati.
• Cyfrifoldeb ariannol cynyddol fel talu am ofal, dod yn rhiant sengl, ymddeol ac ati.

Beth mae pobl sydd â phryder ariannol yn poeni amdano?

Yn 2022, Sefydliad Iechyd Meddwl canfuwyd mai oedolion y DU sy’n poeni fwyaf am beidio â gallu cynnal eu safon byw (71%), cynhesu eu cartref (66%) neu dalu biliau misol cyffredinol y cartref (61%). Yn bwysicach fyth, roedd hanner (50%) oedolion y DU o leiaf ychydig yn bryderus am allu fforddio bwyd dros yr ychydig fisoedd nesaf, gan godi i 67% o oedolion iau rhwng 18 a 34 oed.

Sut gall pryder ariannol effeithio ar eich bywyd?

Yn ogystal â’r ffyrdd y gall pryder effeithio ar ansawdd eich bywyd, gall pryder ariannol gael yr effaith ganlynol:

• Anallu neu gwsg wedi’i amharu (insomnia) oherwydd poeni am arian.
• Ymddygiadau osgoi, fel anwybyddu biliau neu’ch balans banc, a allai arwain at gosbau neu daliadau ychwanegol.
• Mynd i ddyled a materion cyfreithiol o bosibl yn ymwneud â chasglwyr dyledion .
• Gwrthdaro teuluol, fel dadleuon dros arian ac arferion gwario sy’n effeithio ar yr aelwyd ehangach.
• Gamblo problemus neu ymddygiadau caethiwed i gamblo.
• Camddefnyddio sylweddau fel ffordd o dynnu sylw oddi wrth bryderon ariannol.
• Ymddygiadau casglu, fel cadw eitemau diangen fel blychau neu fagiau er nad oes eu hangen.
• Tynnu’n ôl yn gymdeithasol a allai fod allan o bryder ynghylch cost cymdeithasu neu oherwydd y gallech deimlo cywilydd neu embaras dros eich amgylchiadau.
• Anhwylderau archwaeth y gallech eu cysylltu â thorri gwariant ar fwyd yn ogystal â diffyg archwaeth neu orfwyta mewn ymateb i bryder.

Hunanofal ar gyfer pryder ariannol

• Yn ogystal â cheisio cymorth gan weithwyr proffesiynol iechyd meddwl a dyled, mae’n bwysig defnyddio technegau hunanofal i helpu i ymdopi â phryder ariannol. Dyma rai awgrymiadau ar gyfer rheoli meddyliau pryderus.
• Achosion a sbardunau: Gall deall beth sydd y tu ôl i’ch pryder ariannol eich helpu i nodi sbardunau neu achosion posibl y gallwch fynd i’r afael â nhw’n rhagweithiol. Er enghraifft, ydych chi’n poeni am golli rheolaeth, diogelwch, ansefydlogrwydd, ac ati.
• Ymarferion anadlu : gall eich helpu i ymlacio pan fyddwch chi’n teimlo’n bryderus. Rhowch gynnig ar y dechneg “anadlu bocs”:
• Anadlwch i mewn trwy’ch trwyn am bedair eiliad, gan ganolbwyntio ar yr aer sy’n mynd i mewn i’ch ysgyfaint.
• Daliwch yr anadl honno am bedair eiliad.
• Anadlwch allan trwy’ch ceg am bedair eiliad.
• Oedwch am bedair eiliad, ac yna ailadroddwch. Canolbwyntiwch ar eich anadl yn unig; os yw eich meddyliau’n dechrau crwydro, dewch â nhw’n ôl yn ysgafn i’ch anadl a pharhewch nes i chi deimlo’n dawelach.
• Siaradwch â rhywun rydych chi’n ymddiried ynddo : ynglŷn â sut rydych chi’n teimlo. Nid oes rhaid i chi ddatgelu manylion ariannol o reidrwydd ond gall rhannu eich pryderon gyda rhywun arall eich helpu i deimlo’n llai unig a chefnogol. Efallai y bydd gan y person rydych chi’n siarad ag ef awgrymiadau, ond gall y weithred o ddad-botelu eich teimladau eich helpu i gael persbectif gwahanol neu deimlo’n llai beichus.
• Ceisio cymorth gan weithwyr proffesiynol: Os yw eich pryder ariannol yn effeithio ar ansawdd eich bywyd, ceisiwch gymorth gan weithiwr proffesiynol iechyd meddwl a/neu ddyled.

Rheoli eich arian

Gobeithio y bydd mynd i’r afael â materion ariannol a chymryd rheolaeth o’ch cyllid neu’ch dyled yn lleddfu rhai o’r pryderon rydych chi’n eu hwynebu ac yn eich helpu i ymdopi â’r heriau rydych chi’n eu hwynebu. Dyma rai awgrymiadau ar sut i gymryd rheolaeth, cynllunio ymlaen llaw, a chysylltu am gymorth.

• Cynllunio cyllideb: gall helpu i leihau pryder ariannol drwy greu sicrwydd a hyder ynghylch arian. MoneyHelper’s cynlluniwr cyllideb yn offeryn ardderchog i’ch helpu i reoli eich cyllid a chymryd rheolaeth. Gallwch hefyd ddarllen ein Awgrymiadau ar gyfer rheoli iechyd meddwl ac arian yn 2023 .
• Rheoli gwariant: gall fod yn heriol iawn, felly darllenwch ein hawgrymiadau gorau ar sut i nodi sbardunau sy’n eich gwneud yn dueddol o orwario, sut i reoli gwariant o ddydd i ddydd ac offeryn y gallwch ei ddefnyddio i gyfyngu ar eich gwariant ar-lein.
• Rheoli dyled: gall dyled achosi llawer o straen a phryder ond mae opsiynau ar gyfer delio â dyled yn amrywio o drafod taliadau is , gwneud cais am seibiant iechyd meddwl i sefydlu cynllun rheoli dyled a llunio trefniadau gwirfoddol unigol .
• Budd-daliadau lles: os ydych chi’n byw gyda chyflwr iechyd meddwl efallai y byddwch chi’n gymwys i gael cymorth ariannol. Gallwch chi gael rhagor o wybodaeth am ystod eang o fuddion ar ein gwefan.
• Llythrennedd ariannol cynyddol: Gall deall materion ariannol helpu i leihau eich pryderon gan y gallai rhai o’ch pryderon ariannol fod yn anghywir neu’n ddi-sail. Bydd gwybodaeth yn eich helpu i wneud penderfyniadau gwybodus am eich cyllid a chynyddu eich teimlad o reolaeth a hunanwerth.

Sut i geisio cymorth ar gyfer pryder ariannol

Os yw eich pryder ariannol yn effeithio ar eich bywyd bob dydd, mae cymorth ar gael, ar gyfer eich iechyd meddwl a materion ariannol. Gallwch gysylltu â’ch meddyg teulu neu’r GIG i gael mynediad at gymorth ar gyfer eich iechyd meddwl a’ch lles.

Ar gyfer Cyngor Iechyd Meddwl ac Arian, mae ein gwefan yn cynnwys offer a chyngor defnyddiol ar bopeth o ymdopi â dyled i wneud cais am fudd-daliadau .

Gallwch hefyd ffonio’r llinellau cymorth ariannol canlynol am gyngor cyfrinachol am ddim:

• Gwasanaeth Cynghori Ariannol , neu ffoniwch 0800 138 7777 o ddydd Llun i ddydd Gwener, 8am i 6pm
• Llinell Ddyled Genedlaethol , neu ffoniwch 0808 808 4000 o ddydd Llun i ddydd Gwener, 9am i 8pm
• Elusen Ddyled StepChange , neu ffoniwch 0800 138 1111 o ddydd Llun i ddydd Gwener, 9am i 5pm